{"id":180986,"date":"2025-06-25T00:00:00","date_gmt":"2025-06-24T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/negatieve-impact-van-ppis-op-de-effectiviteit-van-bepaalde-antitumorale-behandelingen\/"},"modified":"2025-06-25T00:00:00","modified_gmt":"2025-06-24T22:00:00","slug":"negatieve-impact-van-ppis-op-de-effectiviteit-van-bepaalde-antitumorale-behandelingen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/negatieve-impact-van-ppis-op-de-effectiviteit-van-bepaalde-antitumorale-behandelingen\/","title":{"rendered":"Negatieve impact van PPI\u2019s op de effectiviteit van bepaalde antitumorale behandelingen?"},"content":{"rendered":"<h2>Kernboodschappen<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Recent onderzoek&#x002C; besproken in ons zusterblad <i>La Revue Prescrire<\/i>&#x002C; toont dat gelijktijdig gebruik van protonpompremmers (PPI\u2019s) en verschillende orale en intraveneuze antitumorale middelen geassocieerd is met een verminderde overleving bij kankerpati\u00ebnten.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>E\u00e9n aannemelijke verklaring achter de lagere overleving bij orale antitumorale middelen zou een verminderde absorptie door verhoogde maag-pH kunnen zijn. Een potentieel mechanisme bij de onderzochte intraveneuze antitumorale behandelingen is minder duidelijk.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>PPI\u2019s zijn onmisbare geneesmiddelen maar systematisch en langdurig voorschrijven van PPI\u2019s zonder duidelijke medische indicatie wordt afgeraden&#x002C; zeker bij kwetsbare pati\u00ebnten zoals pati\u00ebnten met gevorderde kanker.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Studies tonen kortere overleving bij gelijktijdig gebruik van bepaalde antitumorale middelen en PPI\u2019s<\/h2>\n<p>Uit recente onderzoeken blijkt dat het gelijktijdig gebruik van protonpompremmers (PPI\u2019s) en <b>verschillende<\/b> <b>antitumorale middelen<\/b> geassocieerd is met een kortere overleving bij pati\u00ebnten met kanker. Zowel chemotherapie&#x002C; <i>targeted <\/i>therapie als immuuntherapie werden onderzocht. Dit Folia-artikel is gebaseerd op een artikel uit ons zusterblad <i>La Revue<em> Prescrire.<\/em><\/i><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1<\/sup><\/span><\/p>\n<p>In de verschillende analyses (meestal cohortstudies) ging het om een lagere overleving met vooral orale geneesmiddelen&#x002C; maar in aantal studies ook om intraveneuze behandelingen:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>pazopanib bij sarcomen<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>EGFR-inhibitoren (zoals afatinib&#x002C; erlotinib&#x002C; gefitinib of osimertinib) bij longkanker<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>diverse orale of parenterale behandelingen bij gevorderde longkanker<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>immuuncheckpoint-inhibitoren (zoals nivolumab en pembrolizumab die intraveneus toegediend worden) bij diverse gevorderde kankers<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>chemotherapie bij diverse gevorderde kankers<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>BRAF-inhibitoren en MEK-inhibitoren bij maligne melanoom<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>CDK4\/6-inhibitoren bij borstkanker.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>In een aantal studies die dit onderzochten nam de overleving af met de duur van de gelijktijdige blootstelling aan PPI&#39;s en antitumorale middelen. Zie \u201cmeer info\u201d voor een kort overzicht van de studieresultaten.<\/p>\n<div class=&quot;detailed-content&quot;>De volgende publicaties werden aangehaald in het originele artikel van <i>La Revue Prescrire<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1<\/sup><\/span><\/i> die diverse antitumorale middelen onderzochten met of zonder PPI\u2019s. In dit Folia-artikel worden&#x002C; waar mogelijk&#x002C; alleen overlevingsuitkomsten vermeld. Er moet bij de interpretatie van de studies altijd rekening gehouden met de beperkingen inherent aan observationele studies. <\/p>\n<ul>\n<li><u>Studie met pazopanib en PPI\u2019s of H2-antihistaminica bij sarcomen (2019)<\/u><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>2<\/sup><\/span><br \/> In een retrospectieve Europese studie (n=333) werd een kortere mediane totale overleving vastgesteld bij pati\u00ebnten die gelijktijdig PPI\u2019s of H2-antihistaminica gebruikten tijdens een behandeling met pazopanib: 8 maanden versus 12&#x002C;6 maanden. De mediane overleving daalde naarmate de duur van de gelijktijdige blootstelling aan PPI&#39;s en pazopanib toenam.<\/li>\n<li><u>Studie met EGFR-inhibitoren bij longkanker (2024)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1<\/sup><\/span><\/u><br \/> In een Franse cohortstudie (n=34 048) was er een grotere globale kans op overlijden bij pati\u00ebnten met longkanker die tijdens meer dan 20% van hun antikankerbehandeling gelijktijdig blootgesteld waren aan een PPI. De <i>hazard ratio<\/i> (HR) voor het eindpunt totale overleving bedroeg 1&#x002C;6 (95% BI: 1&#x002C;57\u20131&#x002C;64). Dit betekent dat deze pati\u00ebnten <u>op elk moment<\/u> tijdens de studieperiode 60% meer kans hadden om te overlijden dan pati\u00ebnten die tijdens hun behandeling geen PPI gebruikten.<br \/> De kans op overlijden nam toe met de duur van de gelijktijdige blootstelling aan PPI\u2019s:\n<ul>\n<li>Bij 10% blootstelling: HR 1&#x002C;45 (95%BI: 1&#x002C;4-1&#x002C;5)<\/li>\n<li>Bij 80% blootstelling: HR 2&#x002C;2 (95%BI: 2&#x002C;1-2&#x002C;3)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><u>Meta-analyse van diverse antitumorale behandelingen bij gevorderde longkanker (2022)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><\/span><\/u><sup><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>1&#x002C;3<\/span><\/sup><br \/> Deze meta-analyse omvatte 14 studies (n=13709)&#x002C; voornamelijk retrospectieve cohortstudies.<br \/> De globale kans op overlijden was groter bij PPI-gebruikers dan bij pati\u00ebnten zonder PPI-gebruik. De bijhorende <em>hazard ratio <\/em>(HR) voor het eindpunt totale overleving was 1&#x002C;35 (95%BI: 1&#x002C;21-1&#x002C;51).<br \/> <b>Subgroepanalyses:<\/b>\n<ul>\n<li><b>EGFR-inhibitoren<\/b>: HR 1&#x002C;47 (95%BI: 1&#x002C;20-1&#x002C;80)<\/li>\n<li><b>Immuuncheckpoint-inhibitoren<\/b> (nivolumab&#x002C; pembrolizumab&#x002C; atezolizumab): HR 1&#x002C;42 (95%BI: 1&#x002C;22-1&#x002C;65)<\/li>\n<li><b>Chemotherapie<\/b>: HR 1&#x002C;13 (95%BI: 1&#x002C;04-1&#x002C;23)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><u>Netwerkmeta-analyse met diverse antitumorale behandelingen bij diverse gevorderde kankers (2023)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1&#x002C;4<\/sup><\/span><\/u><br \/> Totale overleving werd onderzocht bij diverse vormen van gevorderde kankers&#x002C; behandeld met chemotherapie of immuuncheckpoint-inhibitoren&#x002C; al dan niet in combinatie met gelijktijdig gebruik van PPI\u2019s. Subgroepanalyses en de resultaten van de netwerkmeta-analyse zijn terug te vinden in referentie 4.<\/li>\n<li><b>Immuuncheckpoint-inhibitoren<\/b> (pairwise meta-analyse):<br \/> Bij pati\u00ebnten met gevorderde longkanker&#x002C; urotheelkanker&#x002C; melanoom&#x002C; nierkanker&#x002C; leverkanker&#x002C; hoofdhalskanker en niet-gecategoriseerde kanker was de globale kans op overlijden groter bij PPI-gebruikers dan bij pati\u00ebnten zonder PPI-gebruik. De globale <i>hazard ratio<\/i> was 1&#x002C;40 (95%BI: 1&#x002C;30-1&#x002C;49).<\/li>\n<li><b>Chemotherapie<\/b> (pairwise meta-analyse):<br \/> Bij pati\u00ebnten met gevorderde longkanker&#x002C; urotheelkanker&#x002C; melanoom en gastro-intestinale kanker was de globale kans op overlijden groter bij PPI-gebruikers dan bij pati\u00ebnten zonder PPI-gebruik. De globale <i>hazard ratio<\/i> was 1&#x002C;19 (95%BI: 1&#x002C;09-1&#x002C;30).<\/li>\n<li><u>BRAF-inhibitoren (vemurafenib&#x002C; dabrafenib) \u00b1 MEK-inhibitoren (trametinib&#x002C; cobimetinib) bij gemetastaseerde melanoom<\/u>\n<ul>\n<li>Studie 1 (n=192): gelijktijdig gebruik van PPI\u2019s ging gepaard met een verhoogde kans op overlijden ten opzichte van geen PPI-gebruik&#x002C; met een <i>hazard ratio<\/i> van 2&#x002C;4 (95%BI: 1&#x002C;6-3&#x002C;6) (2024)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1<\/sup><\/span>.<\/li>\n<li>Studie 2 (n=1 028): er was een hogere&#x002C; maar niet statistisch significante&#x002C; mortaliteit bij gelijktijdig PPI-gebruik vergeleken met geen PPI-gebruik. De <i>odds ratio<\/i> bedroeg 1&#x002C;1 (95%BI: 0&#x002C;9-1&#x002C;4) (2023)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1<\/sup><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><u>CDK4\/6-inhibitoren (palbociclib&#x002C; ribociclib) bij gemetastaseerde borstkanker<\/u><br \/> In twee kleine studies bij pati\u00ebnten die behandeld werden met palbociclib of ribociclib&#x002C; was het gebruik van PPI\u2019s geassocieerd met een lagere progressievrije overleving (PFS) ten opzichte van pati\u00ebnten zonder PPI-gebruik (2022\/2023)<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>6&#x002C;7<\/sup><\/span>. In de groep zonder PPI-gebruik was het eindpunt PFS op het moment van de analyse nog niet bereikt.<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<p>Daarnaast wijzen sommige gegevens bij niet-kankerpati\u00ebnten op een hogere mortaliteit bij gebruik van PPI\u2019s in vergelijking met H2-antihistaminica&#x002C; bij een behandelduur van meer dan \u00e9\u00e9n maand<span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;><sup>1 <\/sup><\/span>(zie ook <a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3817?folia=3815&quot;>Folia mei 2022<\/a>).<\/p>\n<h2>Mechanisme<\/h2>\n<p>De verminderde effectiviteit van <strong>orale<\/strong> antitumorale middelen bij PPI-gebruikers kan mogelijk worden verklaard door een lagere absorptie ten gevolge van een verhoogde maag-pH. Bij <strong>intraveneuze<\/strong> antitumorale behandelingen is een potentieel mechanisme minder duidelijk. Voor de immuuncheckpoint-inhibitoren&#x002C; die intraveneus worden toegediend&#x002C; wordt verondersteld dat een PPI-ge\u00efnduceerde verstoring van het darmmicrobioom de immuunrespons negatief be\u00efnvloedt&#x002C; wat mogelijk bijdraagt aan een verminderde effectiviteit van deze vorm van immuuntherapie.<br \/> Onafhankelijk van een potentieel effect van PPI\u2019s op bepaalde antitumorale behandelingen stellen de auteurs van het artikel in <em>La Revue Prescrire<\/em> dat langdurig gebruik van PPI\u2019s kan leiden tot ernstige bijwerkingen zoals infecties&#x002C; botfracturen en hyponatri\u00ebmie die mogelijk ook een verhoogd risico op mortaliteit met zich meebrengen.<\/p>\n<h2>Welke voorzorgsmaatregelen beveelt <i>Prescrire<\/i> aan?<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Het systematisch en langdurig voorschrijven van PPI\u2019s zonder duidelijke medische indicatie wordt afgeraden&#x002C; ongeacht de pati\u00ebntengroep. Bij kwetsbare pati\u00ebnten&#x002C; zoals mensen met kanker&#x002C; is <b>extra voorzichtigheid geboden<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Er moeten duidelijke medische indicaties zijn voor het opstarten van een PPI&#x002C; zeker bij pati\u00ebnten die een antitumorale behandeling krijgen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Wanneer een pati\u00ebnt al langdurig een PPI gebruikt bij de start van een antitumorale therapie&#x002C; is het aanbevolen een geleidelijke afbouw te overwegen om reboundeffecten te vermijden. Wanneer een oraal antitumoraal geneesmiddel wordt ingenomen waarvan de opname afhankelijk is van de maag-pH&#x002C; is het volgens <i>Prescrire<\/i> ook aangewezen H2-antihistaminica te vermijden (niet meer verkrijgbaar in Belgi\u00eb&#x002C; behalve cimetidine in magistrale bereiding).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Indien maagzuurremming toch noodzakelijk is&#x002C; kan een antacidum overwogen worden&#x002C; met een inname-interval van minimaal 2 uur tussen het antacidum en andere medicatie.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<p>De gegevens besproken in dit artikel suggereren een mogelijk verband tussen PPI-gebruik en verminderde overleving bij bepaalde kankerbehandelingen. Het gaat echter om een signaal&#x002C; een observatie die niet noodzakelijk op causaliteit wijst. Zolang er een duidelijke indicatie is voor PPI\u2019s&#x002C; blijft gebruik gerechtvaardigd. Bij het interpreteren van deze studies moet men rekening houden met methodologische beperkingen&#x002C; zoals protopathische bias (zie <a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4045?folia=4031&quot;>Folia maart 2023<\/a>) waarvoor niet gecorrigeerd werd. Deze vorm van bias ontstaat wanneer PPI\u2019s worden voorgeschreven bij vroege symptomen van een ernstige aandoening&#x002C; die later zelf tot verhoogde sterfte blijkt te leiden. Hierdoor wordt ten onrechte een causaal verband gelegd met het geneesmiddel. In <a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4045?folia=4031&quot;>Folia maart 2023<\/a> \u00a0bespraken we twee observationele studies (bij niet-oncologische pati\u00ebnten)&#x002C; waarin geen verband meer werd gevonden tussen PPI\u2019s en mortaliteit nadat was gecorrigeerd voor protopathische bias.<\/p>\n<p>Hoewel het signaal van verminderde overleving geen bewijs van causaliteit levert&#x002C; is het voldoende relevant om mee te nemen in de klinische besluitvorming. Daarom is het nuttig om bij de opstart van antitumorale behandelingen systematisch het gebruik van PPI\u2019s te herevalueren&#x002C; zeker bij langdurig gebruik zonder duidelijke&#x002C; actuele indicatie.<\/p>\n<h2>Meer lezen over de PPI\u2019s:<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Informatie over PPI\u2019s vindt u ook in onze publicaties:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Ongewenste effecten op lange termijn&#x002C; zie\u00a0<a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3817?folia=3815&quot;>Folia mei 2022<\/a>\u00a0en\u00a0<a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4045?folia=4031&quot;>maart 2023<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Risico van ernstige infecties bij kinderen&#x002C; zie\u00a0<a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4404?folia=4395&quot;>Folia september 2024<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Plaatsbepaling van\u00a0PPI\u2019s\u00a0bij maag- en duodenumpathologie&#x002C;\u00a0<a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2493&quot;>zie Repertorium>Maag- en duodenumpathologie<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Lijst van de\u00a0PPI\u2019s\u00a0en veiligheidsprofiel&#x002C;\u00a0<a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2543&quot;>zie\u00a0Protonpompinhibitoren\u00a0(PPI&#39;s)<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het BCFI biedt u ook 2 geaccrediteerde e-learnings over dit onderwerp:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><a href=&quot;https:\/\/bcfi.be\/nl\/portfolio\/securite-des-ipp-folia-quiz-ete-2023\/&quot;>Veiligheid van\u00a0PPI&#39;s<\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><a href=&quot;https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/portfolio\/langdurig-gebruik-van-ppis-een-goed-idee\/&quot;>Langdurig\u00a0PPI-gebruik<\/a><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Bronnen<\/h2>\n<p><span class=&quot;folia-referentie-tekst&quot;><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>1\u00a0<\/span>La Revue Prescrire. Antitumoral + IPP : survie plus courte. <i>La Revue Prescrire (2025 Jan 1)<\/i><\/span><br \/> <span class=&quot;folia-referentie-tekst&quot;><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>2\u00a0<\/span>La Revue Prescrire. Pazopanib + PPI ou antihistaminique H2\u00a0: survie plus courte. <i>La Revue Prescrire (Ao\u00fbt 2019)<\/i><br \/> <span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>3<\/span>\u00a0Wei N&#x002C; Zheng B&#x002C; Que W&#x002C; et al. The association between proton pump inhibitor use and systemic anti-tumour therapy on survival outcomes in patients with advanced non-small cell lung cancer: A systematic review and meta-analysis. Br J Clin Pharmacol. 2022;88(7):3052-3063.<br \/> <span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>4<\/span>\u00a0Chang Y&#x002C; Lin WY&#x002C; Chang YC&#x002C; et al. The Association between Baseline Proton Pump Inhibitors&#x002C; Immune Checkpoint Inhibitors&#x002C; and Chemotherapy: A Systematic Review with Network Meta-Analysis.\u00a0<i>Cancers (Basel)<\/i>. 2022;15(1):284. Published 2022 Dec 31.<br \/> <span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>5<\/span>\u00a0Ramel E&#x002C; Prey S&#x002C; Dutriaux C&#x002C; et al. Clinical impact of proton pump inhibitors and other co-medications on advanced melanoma patients treated with BRAF\/MEK inhibitors.\u00a0<i>Eur J Cancer<\/i>. 2024;197:113477.<\/span><br \/> <span class=&quot;folia-referentie-tekst&quot;><span class=&quot;folia-referentie-nummer&quot;>6<\/span>\u00a0Eser K&#x002C; \u00d6nder AH&#x002C; Sezer E&#x002C; et al. Proton pump inhibitors may reduce the efficacy of ribociclib and palbociclib in metastatic breast cancer patients based on an observational study.\u00a0<i>BMC Cancer<\/i>. 2022;22(1):516. Published 2022 May 7.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kernboodschappen Recent onderzoek&#x002C; besproken in ons zusterblad La Revue Prescrire&#x002C;  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,20322],"tags":[20213],"class_list":["post-180986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-actualites","category-2025-fr","tag-import_tags"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180986"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180986\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cbip.be\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}